Nowa atrakcja w Rzymie otwiera się dla turystów. Po zakończeniu dużej renowacji będzie można wejść do podziemnej galerii Term Trajana na wzgórzu Oppio. W środku czekają niezwykły antyczny fresk, monumentalna mozaika i fragmenty odkryte przez archeologów podczas ostatnich prac. Pierwsi zwiedzający wejdą tam już we wrześniu.

Rzym ma Koloseum, Forum Romanum, Panteon i dziesiątki zabytków, które każdego dnia przyciągają tłumy. Teraz na mapie miasta pojawia się kolejne miejsce, do którego warto zajrzeć – i to dosłownie pod ziemię. Jeśli wybieracie się do włoskiej stolicy po raz pierwszy, zobaczcie również mój plan zwiedzania Rzymu na weekend.

Zakończyła się renowacja dużej eksedry oraz podziemnej galerii Term Trajana na wzgórzu Oppio, niedaleko Koloseum, czyli słynnego Amfiteatru Flawiuszów. Prace pozwoliły nie tylko zabezpieczyć wyjątkowe rzymskie dekoracje. Archeolodzy wykorzystali je również do prowadzenia wykopalisk i odkryli kolejne fragmenty starożytnego kompleksu. Cała inwestycja kosztowała około 2,7 mln euro i została zrealizowana w ramach programu Caput Mundi, finansowanego z włoskiego Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.

Termy Trajana. Ogromny kompleks sprzed prawie 2 tysięcy lat

Termy Trajana były jednym z wielkich kompleksów kąpielowych starożytnego Rzymu. Zostały otwarte w 109 roku n.e., za panowania cesarza Trajana. Za ich projekt odpowiadał Apollodoros z Damaszku, jeden z najważniejszych architektów swojej epoki. Kompleks zajmował około 60 tys. metrów kwadratowych. Powstał na wzgórzu Oppio, częściowo na pozostałościach wcześniejszych zabudowań związanych z Domus Aurea, słynnym Złotym Domem Nerona. Termy nie służyły wyłącznie kąpielom. Podobnie jak inne wielkie rzymskie łaźnie były miejscem spotkań i odpoczynku, a ich monumentalna architektura miała również demonstrować potęgę cesarstwa.

Jeśli interesuje Was antyczny Rzym, zajrzyjcie również do mojego tekstu o Forum Romanum – jednym z najważniejszych miejsc starożytnej stolicy imperium.

Dziś znaczna część pozostałości Term Trajana znajduje się na terenie parku Colle Oppio. Najnowsze prace pozwalają udostępnić zwiedzającym kolejne zachowane przestrzenie.

Nowa atrakcja w Rzymie. Pod ziemią czeka „Malowane Miasto”

Jednym z największych skarbów podziemnej galerii jest Città Dipinta, czyli „Malowane Miasto”. To pochodzący z I wieku n.e. fresk o powierzchni około 10 metrów kwadratowych. Przedstawia miasto oglądane niemal z lotu ptaka. Widać otaczające je mury i wieże oraz zabudowania przedstawione z wykorzystaniem perspektywy.

Podczas renowacji dekoracja została oczyszczona, zabezpieczona i poddana pracom konserwatorskim. Zarówno „Malowane Miasto”, jak i znajdująca się w kompleksie Wielka Mozaika są uznawane za wyjątkowe przykłady sztuki rzymskiej ze względu na sposób wykonania oraz rozmiary zachowanych dekoracji.

Wielka Mozaika. Archeolodzy odkryli coś jeszcze

Drugim skarbem Term Trajana jest Wielka Mozaika, która zdobiła ogromne pomieszczenie z widokiem na nimfeum. Na zachowanych ścianach, sięgających aż pięciu metrów wysokości, przedstawiono monumentalną kompozycję architektoniczną, która przypomina scenę teatralną. Pojawiają się w niej posągi oraz postacie rozmieszczone na dwóch poziomach.

Ostatnie wykopaliska przyniosły jeszcze jedną niespodziankę. Archeolodzy odsłonili bowiem wcześniej niewidoczny fragment dekoracji. Przedstawia miasto portowe z budynkami zwróconymi prawdopodobnie w stronę morza. Motyw nawiązuje do przedstawień tzw. willi nadmorskich. Jeszcze niżej natrafiono na pozostałości dużej marmurowej okładziny oraz dekorowaną marmurową niszę o wysokości około 2,2 metra.

Odkrycia pozwalają lepiej wyobrazić sobie skalę antycznego wnętrza. Bogato dekorowane ściany pomieszczenia mogły pierwotnie osiągać około 12 metrów wysokości.

Termy Trajana zmieniły się także dla zwiedzających

Renowacja nie ograniczyła się do fresków, mozaik i wykopalisk. Cały obszar przygotowano do przyjmowania turystów. Przy wejściu do podziemnej galerii powstała recepcja z księgarnią. Zbudowano również kładkę umożliwiającą przejście ponad pomieszczeniem z Wielką Mozaiką. Zwiedzający zobaczą także fistulae, czyli ołowiane rury będące częścią starożytnego systemu wodociągowego Term Trajana.

Zmieniła się również przestrzeń dużej eksedry. Powstały nowe trasy spacerowe i panoramiczne miejsca odpoczynku. Przygotowano przestrzeń umożliwiającą organizowanie koncertów i konferencji, poprawiono dostępność pomiędzy poziomami oraz zamontowano nowe elementy edukacyjne i oświetlenie. Przebudowano także tereny zielone.

– Dzięki temu projektowi w końcu przywracamy miastu i udostępniamy wspaniałe miejsce w sercu wzgórza Oppio – podkreślił burmistrz Rzymu Roberto Gualtieri.

Jak zaznaczył, prace przy Termach Trajana pokazują też specyfikę Rzymu. Ingerencja w jego zabytkową przestrzeń może prowadzić do odkrycia kolejnych fragmentów historii miasta.

Kiedy można zwiedzać nową atrakcję w Rzymie?

Termy Trajana znajdują się przy Via del Monte Oppio, na rogu Via delle Terme di Tito, niedaleko Koloseum. Pierwsza okazja do zobaczenia odrestaurowanych przestrzeni pojawi się już 12 i 13 września 2026 roku. Na początek podziemna galeria i eksedra zostaną udostępnione w formule testowej. Zwiedzanie będzie odbywać się w niewielkich grupach, bezpłatnie i z przewodnikiem w języku włoskim. Konieczna będzie wcześniejsza rezerwacja. Ograniczenie liczby osób nie jest przypadkowe. Konserwatorzy chcą obserwować wpływ ruchu turystycznego na znajdujące się pod ziemią antyczne dekoracje.

Regularne zwiedzanie ma rozpocząć się 2 października. Termy Trajana będzie można odwiedzać od piątku do niedzieli. Zaplanowano sześć wejść dziennie o godzinach 10.00, 11.00, 12.00, 13.00, 14.00 i 15.00. W jednej grupie będzie mogło znaleźć się maksymalnie 15 osób.

Rezerwacje na pierwsze zwiedzanie ruszają 9 września o godz. 12.00. Zgodnie z informacją władz Rzymu miejsca można rezerwować telefonicznie pod numerem 060608. Turyści z Polski przed wizytą powinni sprawdzić aktualne zasady zwiedzania i rezerwacji na oficjalnej stronie miasta Rzymu lub Sovrintendenza Capitolina, ponieważ Termy Trajana będą na początku udostępniane w formule testowej, a zasady dostępu mogą się zmieniać.

Oficjalne informacje o Termach Trajana i zwiedzaniu.

Źródło: Sovrintendenza Capitolina ai Beni Culturali, Roma Capitale, La Repubblica
Fot. Roma Capitale

Chcesz wiedzieć więcej? Dołącz do mnie na Facebooku i bądź na bieżąco z turystycznymi newsami i ciekawostkami z podróży!

Czytaj również: